Wintersport met je baby: huid beschermen tegen kou en zon

De babyhuid is nog volop in ontwikkeling. De buitenste laag, die vocht vasthoudt en prikkels tegenhoudt, is bij baby's dunner en minder stevig dan bij volwassenen. Daardoor verliest de huid sneller vocht en laat ze eerder iets door.

In een wintersportgebied werken een paar dingen tegelijk op die kwetsbare huidbarrière in:

• Kou. Bij lage temperaturen wordt de huid sneller droog en trekkerig.
• Droge lucht. Koude berglucht bevat weinig vocht. Binnen, in het verwarmde appartement of hotel, is de lucht vaak óók droog.
• Wind. Wind voert vocht af van de huid. Wangen, neus en kin worden daardoor snel rood en schraal.
• Uv-straling op hoogte. Hoe hoger je komt, hoe minder atmosfeer er is om uv-straling tegen te houden. De WHO houdt als vuistregel ongeveer 10 procent meer uv per 1.000 meter aan.
• Sneeuwreflectie. Verse sneeuw kaatst tot zo'n 80 procent van de uv-straling terug. Je baby krijgt straling dus niet alleen van boven, maar ook van onderen.

Het gezichtje en de handjes vangen het meeste. Dat zijn ook precies de plekken die je het lastigst bedekt.

Niet iedere baby reageert hetzelfde. Een baby van negen maanden met een stevige huid heeft na een wandeling misschien nergens last van, terwijl een baby van drie maanden met een eczeemgevoelige huid na een kwartier al rode wangen heeft. Leeftijd, huidtype, het weer en hoe lang jullie buiten zijn, bepalen samen hoeveel bescherming nodig is.

Gebruik meerdere dunne kledinglagen

Je baby inpakken voor de winter doe je niet met één dikke jas, maar met laagjes:

1. Basislaag: een zachte body met lange mouwen, bij voorkeur van katoen of (merino)wol. Deze laag zit direct op de huid en moet prettig voelen.
2. Tussenlaag: een fleece pakje of een wollen vestje. Deze laag houdt de warmte vast.
3. Buitenlaag: een ademend winterpak of sneeuwpak dat wind en vocht tegenhoudt.

Het voordeel van laagjes is dat je makkelijk kunt bijsturen. Stap je een warme berghut binnen, dan rits je het sneeuwpak open of trek je het uit. Met één dik pak kan dat niet, en dan krijgt je baby binnen al snel het te warm.

Veel ouders houden aan: één laagje meer dan je zelf draagt. Zie dat als startpunt, niet als regel. Je baby zelf voelen blijft het belangrijkst.

Bescherm hoofd, handen en voeten

Een goed passende warme muts die over de oren valt, is onmisbaar. Een model met een bandje onder de kin of een bivakmuts blijft beter zitten en beschermt ook de hals.

Voor de handjes werken zachte wanten het best. Vingerhandschoenen krijg je bij een baby zelden aan en ze houden ook minder warm. Kies wanten die over de mouw vallen, of een pak met omslaghandjes.

Aan de voetjes gaan warme sokken, liefst van wol, met daaroverheen gevoerde slofjes of babylaarsjes. Ligt je baby in de kinderwagen, dan is een voetenzak of een warme deken een fijne extra. Zorg wel dat het gezichtje altijd vrij blijft en dat je baby niet kan wegzakken.

Bescherm de wangen en andere blootgestelde huid

Wangen, neus en kin zitten vol in de wind en zijn meestal het eerst rood en schraal. Een dun laagje vette zalf of beschermende babycrème kan helpen om die huid soepel te houden. Kies voor buiten een product met een vette basis. Crèmes met veel water voelen bij vorst eerder koud en trekkerig aan, daarom grijpen veel ouders in de winter buiten liever naar een zalf.

Breng het vlak voordat je naar buiten gaat aan, op een schone en droge huid. Een dun laagje is genoeg.

Belangrijk om te onthouden: een crème houdt de kou niet tegen. Het is een extra laagje tegen uitdroging, geen vervanging voor een muts, een windscherm op de kinderwagen of gewoon op tijd naar binnen gaan.

Let op onderkoeling én oververhitting

Baby's kunnen hun lichaamstemperatuur minder goed regelen dan volwassenen. Ze kunnen afkoelen, maar onder alle laagjes ook juist te warm worden. Dat laatste gebeurt in de sneeuw vaker dan je denkt, zeker in een draagzak tegen je lichaam of in een kinderwagen in de zon.

Zo check je het: voel met je hand in de nek of op de bovenrug van je baby. Voelt die huid warm en droog aan, dan zit het meestal goed. Koude handjes en voetjes zeggen weinig; die zijn bij baby's vaak wat koeler, ook als ze het verder prima hebben.

Voelt je baby te koud aan, ga dan direct naar binnen, trek natte kleding uit en warm je baby rustig op, bijvoorbeeld huid-op-huid onder een deken. Te warm? Haal een laag weg en ga uit de zon. Twijfel je over de temperatuur of het gedrag van je baby, of blijft je baby suf? Neem dan contact op met een arts. In het buitenland kan dat via een lokale huisarts, je accommodatie of de hulplijn van je reisverzekering.

Het voelt tegenstrijdig: het is min vijf, je ziet je eigen adem, en toch kan de huid verbranden. Maar uv-straling heeft niets met temperatuur te maken. De warmte die je voelt, komt van ander licht. In de koude bergen mis je dus het signaal dat je in de zomer wel krijgt.

Drie dingen maken de winterzon in de bergen verraderlijk:

• Hoogte. Per 1.000 meter stijgt de uv-intensiteit met ongeveer 10 procent. Een skidorp op 1.500 meter met pistes tot 2.500 meter zit daarmee ruim boven het niveau van een winterdag thuis.
• Sneeuw. Verse sneeuw kaatst veel meer straling terug dan gras of zand.
• Bewolking. Ook door een dun wolkendek komt flink wat uv heen. Een grijze dag is dus niet automatisch een veilige dag.

Kijk daarom niet alleen naar de temperatuur of naar de lucht, maar ook naar de uv-index. Die staat in de meeste weer-apps. Vanaf uv-index 3 is bescherming nodig, en op een heldere dag in februari of maart zit je in de bergen daar al snel boven.

Voor baby's geldt in Nederland het advies van KWF Kankerbestrijding: houd kinderen jonger dan één jaar uit de directe zon. In de sneeuw betekent dat schaduw opzoeken, bedekkende kleding en een kap op de kinderwagen. Wil je meer weten over zon en jonge huid in het algemeen? In ons artikel over de babyhuid na zee en zand lees je hoe wind, zon en droogte ook aan het strand samenwerken.

Vanaf welke leeftijd mag je zonnebrandcrème gebruiken?

Bij jonge baby's is crème niet de eerste bescherming. Dat zijn schaduw, kleding, een muts of petje en de zon zoveel mogelijk vermijden. In de zomer en in de winter.

Over zonnebrandcrème bij baby's jonger dan zes maanden verschillen de adviezen per land en organisatie. Sommige raden het af, andere vinden een kleine hoeveelheid op onbedekte plekjes acceptabel als de zon echt niet te ontwijken is. Veel babyzonnebrand staat bovendien aangeduid voor gebruik vanaf zes maanden. Is je baby jonger en verwacht je dat je de zon niet helemaal kunt vermijden? Overleg dan vooraf met het consultatiebureau of je huisarts.

Vanaf zes maanden kun je een babyzonnebrand gebruiken op de huid die onbedekt blijft. Ook dan blijft het advies: zo weinig mogelijk directe zon.

Welke SPF is geschikt?

Let bij zonnebrandcrème voor baby's in de winter op twee dingen:

• Breed spectrum. De crème moet beschermen tegen UVB, die verbranding geeft, én tegen UVA, die dieper in de huid doordringt. Je herkent dat aan het UVA-logo in een cirkel of de vermelding 'breed spectrum'.
• Een hoge factor. Kies minimaal SPF 30. Voor baby's en kinderen adviseert KWF factor 50. In de sneeuw is SPF 50 of 50+ een logische keuze.

Een hoge SPF klinkt als een volledig schild, maar dat is het niet. Geen enkele crème houdt alle straling tegen, en de bescherming slijt door wrijven, afvegen, sneeuw en vocht. Opnieuw insmeren volgens de verpakking blijft dus nodig.

Minerale of chemische zonnefilters?

Zonnebrand bevat grofweg twee soorten uv-filters.

Beide soorten zijn in de EU toegestaan in goedgekeurde producten. Minerale filters zitten vaak in babyzonnebrand en sommige ouders vinden ze prettig bij een gevoelige huid. Toch zijn ze niet per definitie veiliger of beter voor iedere baby. Belangrijker is dat het product bedoeld is voor baby's of jonge kinderen, breed spectrum beschermt, een hoge factor heeft en bij voorkeur zonder parfum is.

Hoe breng je zonnebrandcrème goed aan?

• Gebruik een zonnebrand die geschikt is voor de leeftijd van je baby en voor de gevoelige babyhuid.
• Smeer alleen de huid in die onbedekt blijft. Meestal is dat het gezichtje, de oortjes en soms de handjes.
• Geef extra aandacht aan neus, wangen en kin. Daar komt de weerkaatsing van de sneeuw het hardst binnen.
• Blijf weg bij de oogjes. Stopt je baby de handjes in de mond, smeer die dan liever niet en houd ze bedekt met wanten.
• Smeer opnieuw volgens de gebruiksaanwijzing, en in elk geval nadat het gezichtje is afgeveegd, nat is geworden of als jullie lang buiten zijn.

Gebruik je ook een vette zalf tegen de kou? Breng dan eerst de zonnebrand aan en laat die even intrekken. Twijfel je hoe je die twee het best combineert, vraag het dan bij de apotheek.

En misschien wel het belangrijkste: baby insmeren met zonnebrand is nooit een reden om langer in de zon te blijven. Het is een vangnet voor de plekjes die je niet kunt bedekken.

Ga je met je baby mee naar de sneeuw, dan helpt deze checklist bij het aankleden voor een wandeling of een middag buiten:

• Een warme, goed passende muts die de oren bedekt
• Een ademend sneeuwpak voor baby's dat wind en water afstoot
• Meerdere dunne kledinglagen eronder
• Zachte wanten en warme sokken
• Een voetenzak voor de kinderwagen
• Een zonnekap, parasol of windscherm dat schaduw geeft zonder de luchtstroom te blokkeren
• Een babyzonnebril met uv-bescherming (UV400) die goed aansluit, als je baby die verdraagt
• Een droge reserve-outfit, inclusief sokken en muts

Dek de kinderwagen nooit helemaal af. Het is verleidelijk om een deken of hydrofiele doek over de wagen te hangen tegen zon of wind. Onder zo'n doek kan het snel warm en benauwd worden, omdat er weinig verse lucht bij je baby komt. Gebruik liever de kap van de wagen, een parasol of een windscherm dat lucht doorlaat, en kijk regelmatig even bij je baby.

In de draagzak deelt je baby jouw lichaamswarmte. Dat is fijn, maar beentjes en voetjes hangen vaak buiten de zak en hebben dan extra warme sokken en een pakje nodig. Voel ook hier regelmatig in het nekje: tegen jouw lijf en onder je jas wordt het sneller warm dan je denkt.

In de auto trek je het dikke sneeuwpak liever uit. Een dik pak zorgt ervoor dat de gordels van het autostoeltje niet strak genoeg zitten. Leg in plaats daarvan een deken over je baby heen, over de gordels.

Er bestaat geen vast aantal minuten dat voor iedere baby en elk weertype geldt. Wat verstandig is, hangt af van:

• de leeftijd van je baby
• de gezondheid van je baby, en of je baby te vroeg geboren is
• de buitentemperatuur
• de wind en de gevoelstemperatuur
• de zon en de uv-index
• de kleding en bescherming
• hoe snel je weer binnen in de warmte kunt zijn

Begin de eerste dagen met korte uitstapjes en kijk hoe je baby reageert. Plan je dag rond plekken waar je makkelijk naar binnen kunt, zoals een café, een berghut of jullie appartement, en wissel buiten zijn af met binnen opwarmen.

Een jonge baby hoort niet urenlang mee op een open berghelling. Voor jou is een dag op de piste actief en warm, maar je baby zit of ligt stil en koelt veel sneller af. Veel ouders lossen dat op door om de beurt te skiën, of door een paar uur gebruik te maken van babyopvang in het skidorp als die er is.

Reinig de huid op een milde manier

Na een dag in de koude lucht wil je de huid niet nog eens extra belasten. Gebruik lauwwarm water en een zachte washand. Voor het gezichtje is water meestal genoeg.

Zeep en reinigers drogen de huid uit, dus gebruik ze spaarzaam. Wil je toch iets gebruiken, kies dan een milde babyreiniger, zoals een 2-in-1 shampoo en douchegel voor huid en haar. Badderen hoeft niet elke dag; twee tot drie keer per week is voor de meeste baby's genoeg. Hoe warm en hoe lang precies, lees je in ons artikel over de juiste badtemperatuur voor je baby. Dep de huid daarna droog in plaats van te wrijven.

Hydrateer droge babyhuid

Voelt de huid droog of trekkerig aan, dan kan een milde babylotion of babycrème helpen. Doe dat bij voorkeur binnen, na het wassen of het badje, op een nog licht vochtige huid.

Ingrediënten als glycerine en panthenol helpen vocht vast te houden. Sheaboter en plantaardige oliën maken de huid soepeler. Of een product bij jouw baby past, hangt wel af van de hele samenstelling en van de huid van je kind. Een baby met eczeem heeft vaak een vettere verzorging nodig dan een baby met een normale huid.

Voor de dagelijkse verzorging binnen kun je een milde babybodylotion gebruiken die snel intrekt, bijvoorbeeld na het badje in het appartement. Voor buiten in de vrieskou is een vette zalf op de wangen de betere keuze.

Tip: neem producten mee die je baby al kent. Een nieuwe crème uitproberen op de avond voor vertrek, of op de eerste dag in de sneeuw, is geen goed idee. Reageert de huid, dan weet je niet waardoor, en zit je ver van huis zonder je vertrouwde spullen.

Besteed aandacht aan lippen, wangen en huidplooien

• Lippen en mondhoeken drogen snel uit door wind en kwijl. Dep kwijl voorzichtig weg en gebruik zo nodig een dun laagje vette zalf die geschikt is voor baby's. Lippenbalsem voor volwassenen bevat vaak geur- en smaakstoffen. Wordt de huid rond de mond rood en schraal, lees dan meer over kwijluitslag bij baby's.
• Wangen smeer je 's avonds na het wassen dun in als ze droog of ruw aanvoelen.
• Huidplooien in de nek, onder de kin en achter de oortjes worden onder dikke kleding en een sjaal snel warm en vochtig, terwijl de rest van de huid uitdroogt. Droog die plekjes goed na het wassen.

Gebruik op al deze plekken alleen producten die bedoeld zijn voor de leeftijd van je baby en voor die toepassing.

Verzorg de huid na een dag in de sneeuw

1. Haal sneeuw en vocht voorzichtig weg zodra je binnen bent.
2. Trek natte of klamme kleding meteen uit, ook natte sokken en wanten.
3. Reinig gezicht en handjes met lauwwarm water. Zonnebrandresten verwijder je mild met een washandje of waterdoekjes.
4. Smeer droge plekjes in met een milde moisturiser.
5. Kijk de huid na op roodheid, schrale plekken of irritatie.

Sommige baby's hebben extra aandacht nodig in de kou en op hoogte:

• pasgeborenen en zeer jonge baby's
• baby's die te vroeg geboren zijn
• baby's met eczeem of een beschadigde huidbarrière (lees ook hoe je babydoekjes zonder parfum en alcohol kiest)
• baby's met bekende huidallergieën
• baby's die ziek zijn of koorts hebben

Hoort je baby bij een van deze groepen? Bespreek de vakantie dan vooraf met het consultatiebureau of je huisarts, ook als het gaat om de hoogte waarop jullie verblijven.

Zoek medische hulp als je baby:

• aanhoudende of ernstige huidirritatie heeft
• een pijnlijke, gezwollen huid of blaren krijgt
• tekenen van een mogelijke infectie heeft, zoals pus, toenemende roodheid of warmte
• mogelijk verbrand is door de zon, zeker bij een jonge baby
• ongewoon suf, slap of moeilijk wakker te krijgen is
• koorts krijgt of zich anders gedraagt dan je gewend bent

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Twijfel je, neem dan altijd contact op met een arts.

Kleding en warmte

• Warme muts
• Zachte wanten
• Warme sokken
• Meerdere kledinglagen (body, fleece of wol)
• Wind- en waterafstotend buitenpak
• Voetenzak of geschikte warme deken
• Extra droge kleding

Zonbescherming

• Leeftijdsgeschikte zonnebrandcrème, indien van toepassing
• Zonnekap of parasol voor de kinderwagen
• Uv-beschermende babyzonnebril, indien passend
• Bedekkende kleding en een muts of petje met klep

Huidverzorging

• Milde babyreiniger
• Babycrème of bodylotion die je baby al kent
• Vette zalf voor wangen en neus
• Zachte washandjes en hydrofiele doeken
• Handdoek
• Billendoekjes in travel size voor onderweg

Je hebt niet veel verschillende producten nodig. Een kleine selectie vertrouwde verzorging waar je baby goed op reageert, is meestal genoeg.